Wennen aan je eerste hoorapparaat: wat normaal is en wat niet

De eerste dag met een hoorapparaat valt bijna iedereen tegen én mee tegelijk. Je verstaat je gesprekspartner opeens moeiteloos, maar de koelkast bromt, je voetstappen klinken hard en je eigen stem lijkt van iemand anders. Dat hoort er allemaal bij. Gehoorverlies ontstaat meestal over vele jaren, en in die tijd is je brein verleerd wat het met al die geluiden moet doen. Het opnieuw aanleren kost gemiddeld 4 tot 12 weken. In dit artikel lees je wat je in die periode kunt verwachten, hoe je het jezelf makkelijker maakt en welke klachten je niet zomaar moet verdragen.

Waarom wennen tijd kost: je brein moet mee

Een hoorapparaat versterkt geluid, maar het verstaan gebeurt in je hersenen. Bij gehoorverlies dat langzaam is gegroeid, heeft je brein jarenlang steeds minder prikkels gekregen. Zachte geluiden zoals het tikken van een klok of ritselend papier waren gewoon verdwenen uit je wereld.

Zet je dan een hoorapparaat op, dan komt alles tegelijk terug. Je brein kan in het begin nog geen onderscheid maken tussen belangrijk geluid, zoals spraak, en achtergrondgeluid, zoals de vaatwasser. Alles klinkt daardoor even aanwezig en soms te luid. Na enkele weken dagelijks dragen leert je brein de onbelangrijke geluiden weer automatisch te negeren, net zoals dat vroeger ging.

Dit is meteen de reden waarom de wettelijke proefperiode voor een eerste hoorapparaat minstens 28 dagen duurt en geen week. Je kunt een toestel pas eerlijk beoordelen als je brein de grootste aanpassing achter de rug heeft.

Dit is normaal in de eerste weken

Deze verschijnselen horen bij het wenproces en nemen vanzelf af:

• Je eigen stem klinkt hol of blikkerig. Het toestel sluit je gehoorgang deels af, waardoor je stem anders resoneert. Dit occlusie-effect went bij dagelijks dragen meestal binnen 1 tot 2 weken.
• Alledaagse geluiden klinken opvallend luid. De koelkast, je kleding, bestek op een bord: je hoort ze weer voluit. Na een paar weken schuiven ze terug naar de achtergrond.
• Je wordt sneller moe. Meer geluid verwerken kost energie. Plan in het begin rustige momenten zonder radio of televisie.
• Het voelt vreemd in je oor. Zoals een nieuwe bril op je neus drukt, voel je een hoorapparaat de eerste dagen zitten. Na een tijdje vergeet je het.

Hoor je af en toe een fluittoon, bijvoorbeeld bij het indoen of met een hand tegen je oor, dan is ook dat meestal onschuldig. In ons artikel over een fluitend hoorapparaat lees je wanneer fluiten wél een probleem is.

Zo bouw je het dragen op

Audiciens raden aan om rustig te beginnen en elke dag iets langer te dragen. Een schema dat voor de meeste mensen werkt:

1. Dag 1 tot 3: draag het toestel 3 tot 4 uur per dag, thuis in een rustige omgeving. Luister bewust naar kleine geluiden en praat met één persoon tegelijk.
2. Dag 4 tot 7: breid uit naar 6 tot 8 uur. Neem het toestel mee naar buiten, naar de winkel, op bezoek bij familie.
3. Week 2: draag het toestel de hele dag, van opstaan tot slapengaan. Zoek ook lastigere situaties op, zoals een gesprek met meerdere mensen of een terras met achtergrondlawaai.
4. Vanaf week 3: het toestel hoort bij je ochtendritueel, net als je bril of je horloge.

Eén regel is belangrijker dan het schema zelf: draag het toestel elke dag. Wie het apparaat na een vermoeiende dag drie dagen in de lade laat liggen, begint telkens opnieuw met wennen. Liever elke dag vier uur dan twee keer per week tien uur.

Zet in het begin de televisie niet harder voor jezelf, maar op het volume dat je huisgenoten normaal vinden. Zo train je je brein op realistische niveaus. Handig om te weten: het opladen of de batterijen vervangen wordt ook snel routine. Welke variant het minste gedoe geeft, lees je in onze vergelijking tussen oplaadbare toestellen en batterijen.

Dit is niet normaal

Wennen mag lastig zijn, maar het mag geen pijn doen. Neem contact op met je audicien bij:

• Pijn, drukplekken of wondjes in of achter je oor. De pasvorm klopt dan niet en kan worden aangepast.
• Aanhoudend fluiten dat niet stopt na het opnieuw inbrengen van het toestel.
• Geluid dat scherp, vervormd of pijnlijk luid blijft, ook na twee tot drie weken. De afstelling moet dan worden bijgesteld.
• Jeuk of irritatie die niet overgaat. Soms reageer je op het materiaal van de dome of het oorstukje, en daar bestaan alternatieven voor.

Ga naar je huisarts of NKO-arts als er vocht uit je oor komt, als je oor ontstoken aanvoelt of als je plots slechter hoort. Dat zijn medische kwesties, geen afstelproblemen.

Tussentijdse bezoekjes aan de audicien zijn overigens geen teken dat er iets mis is. Twee of drie bijregelingen in de eerste maand zijn heel gewoon en horen bij de service van je hoorcentrum. Noteer thuis wat je stoort, met de situatie erbij: "eigen stem galmt aan de telefoon" helpt de audicien meer dan "het klinkt raar".

Geef het tijd, maar niet eindeloos

De meeste mensen zijn na een maand of twee vergeten dat ze een hoorapparaat dragen. Merk je na 3 maanden trouw dragen nog geen duidelijke verbetering, blijf er dan niet mee rondlopen. Ga terug naar je audicien voor een andere afstelling of een ander model. Zit je nog in de proefperiode, dan kost dat wisselen niets.

En stel het dragen vooral niet uit tot "het echt nodig is". Hoe langer je brein zonder die geluiden zit, hoe zwaarder het wennen later wordt. Wie er vroeg aan begint, went sneller en houdt het verstaan van spraak beter op peil.