Plots doof aan één oor? Wacht niet: dit moet je weten

Je wordt wakker en je rechteroor lijkt verstopt. De radio klinkt scheef, je telefoon hoor je alleen nog links. Geen pijn, geen verkoudheid, gewoon een oor dat er ineens mee ophoudt. De verleiding is groot om het een paar dagen aan te kijken. Doe dat niet. Plots gehoorverlies is een van de weinige gehoorklachten waarbij de kalender meebeslist over de afloop: de behandeling werkt het best wanneer ze binnen 72 uur start. Dit artikel is daarom kort en duidelijk. Eerst wat je vandaag doet, daarna de uitleg.

Dit doe je vandaag nog

1. Bel meteen je huisarts en zeg letterlijk: "Ik hoor plots veel slechter aan één oor." Vraag een afspraak voor vandaag.
2. Lukt dat niet, bel dan rechtstreeks een NKO-arts of ga naar de spoedgevallendienst van een ziekenhuis. Buiten de openingsuren bel je de huisartsenwachtpost via 1733.
3. Stel het niet uit tot na het weekend. Elke dag zonder onderzoek verkleint het venster waarin behandeling zin heeft.

Geen enkele arts zal je verwijten dat je voor een oorprop kwam. Wel kan een arts je niet meer helpen wanneer je 6 weken later binnenstapt met een oor dat toen plots uitviel.

Wat plots gehoorverlies precies is

Artsen spreken van plotse doofheid bij een gehoorverlies van meer dan 30 decibel, over minstens 3 opeenvolgende toonhoogtes, dat in maximum 3 dagen ontstaat. In gewone taal: een oor dat in enkele uren tot dagen duidelijk uitvalt of dof wordt. Bijna altijd gaat het om één oor. De aandoening is zeldzaam maar niet uitzonderlijk: jaarlijks treft ze ongeveer 8 tot 15 op 100.000 mensen, vooral tussen de 40 en 60 jaar, maar ze kan op elke leeftijd voorkomen.

Vaak komen er bijverschijnselen bij: oorsuizen, een drukgevoel op het oor, soms duizeligheid. Pijn hoort er meestal niet bij. Dat maakt de klacht verraderlijk, want zonder pijn voelt het niet als iets ernstigs. En omdat het andere oor gewoon werkt, red je je op het eerste gezicht prima. Laat je daardoor niet sussen: met één oor mis je het richtinghoren en het verstaan in rumoer, en vooral verspeel je de tijd waarin behandeling nog kans maakt.

In de meeste gevallen vindt de arts geen duidelijke oorzaak. Vermoedelijk spelen problemen met de doorbloeding van het binnenoor, een virale ontsteking of een reactie van het afweersysteem een rol. Voor jou als patiënt maakt dat op dag één weinig uit. De boodschap blijft dezelfde: snel laten onderzoeken.

Waarom die 72 uur zo zwaar wegen

Het binnenoor is kwetsbaar weefsel dat zichzelf nauwelijks herstelt. De standaardbehandeling is een korte kuur met een hoge dosis cortisone, via tabletten of via een injectie door het trommelvlies, soms aangevuld met hyperbare zuurstoftherapie. Die behandeling remt de schade in het binnenoor af, en dat lukt logischerwijs het best zolang de schade vers is.

De cijfers onderstrepen dat. Bij ongeveer 65% van de mensen herstelt het gehoor spontaan, meestal binnen 2 weken. Snelle behandeling vergroot die kans. Start de behandeling pas 4 weken of later na het begin van de klachten, dan is het effect nog klein. En hoe zwaarder het verlies bij aanvang, hoe groter het risico op blijvende schade. Je kan de uitkomst dus niet afdwingen, maar je kan wel de kansen aan jouw kant zetten door geen dagen te verliezen.

"Het zal wel een propje zijn"

Terechte gedachte, want een prop oorsmeer is inderdaad de meest voorkomende reden waarom een oor plots dof aanvoelt. Ook vocht achter het trommelvlies na een verkoudheid of vliegreis kan hetzelfde gevoel geven. Beide zijn onschuldig en vlot te verhelpen.

Het probleem: van binnenuit voelt een verstopt oor door een prop precies hetzelfde als een uitgevallen binnenoor. Jij kan het verschil niet betrouwbaar inschatten, een arts wel, in enkele minuten. Kijkt de huisarts in je oor en ziet die een prop, dan ben je met een spoeling geholpen en is de schrik voorbij. Ziet die een normale gehoorgang en een normaal trommelvlies terwijl jij duidelijk slechter hoort, dan volgt een dringende verwijzing naar de NKO-arts. Daar bevestigt een toonaudiogram, een gehoortest die per toonhoogte meet wat je nog hoort, hoe groot het verlies is.

Belangrijk om te weten: een online gehoortest is voor deze situatie niet het juiste kanaal. Onze hoortest is een indicatieve screening voor geleidelijke gehoorklachten, geen diagnose, en al zeker geen vervanging voor dringend medisch onderzoek. Bij plotse uitval hoort een arts, geen website.

Zo bereid je de afspraak voor

Veel voorbereiding vraagt het bezoek niet, maar met deze informatie help je de arts snel op weg:

• Wanneer merkte je het gehoorverlies voor het eerst, en kwam het in minuten, uren of dagen op?
• Heb je er klachten bij: oorsuizen, drukgevoel, duizeligheid, hoofdpijn?
• Was er een aanleiding, zoals een knal, een concert, een duik of een vliegreis?
• Welke medicijnen neem je? Sommige middelen kunnen het gehoor beïnvloeden, dus neem je medicatielijst mee.
• Had je eerder al ooroperaties, oorontstekingen of gehoorproblemen?

Noteer het tijdstip van de eerste klachten zo precies mogelijk. Dat ene gegeven bepaalt mee welke behandeling nog zin heeft.

Na een knal geldt dezelfde haast

Valt je gehoor uit na een duidelijke oorzaak, bijvoorbeeld vuurwerk vlakbij je oor, een schot of een klap op het oor, dan spreekt men van een akoestisch trauma. De aanpak verschilt in detail, maar de kernboodschap is dezelfde: laat je oor snel nakijken, want ook hier verkleint uitstel de kans op herstel. Hetzelfde geldt voor een oor dat uitvalt na duiken of een vliegreis, waar drukverschillen het binnenoor of het trommelvlies kunnen beschadigen.

Wat er na de acute fase gebeurt

Na de behandeling volgt een controleperiode waarin de NKO-arts met nieuwe gehoortests bekijkt hoeveel gehoor terugkomt. Herstel kan enkele weken tot maanden duren. De arts zoekt in die periode soms verder naar een oorzaak, bijvoorbeeld met een MRI-scan om een goedaardig gezwel op de gehoorzenuw uit te sluiten. Ook rust en het vermijden van lawaai horen vaak bij de nazorg.

Drie mogelijke uitkomsten:

Volledig herstel. Voor een flink deel van de mensen komt het gehoor helemaal terug. Vaak blijft er tijdelijk oorsuizen hangen; lees daarover het artikel over oorsuizen (tinnitus).

Gedeeltelijk herstel. Het gehoor komt terug, maar niet op het oude niveau. Een hoorapparaat kan het verschil grotendeels opvangen. Hoe je zo'n traject aanpakt, van NKO-voorschrift tot terugbetaling, lees je in het stappenplan over de terugbetaling van een hoorapparaat.

Blijvend verlies aan één oor. Ook dan is er meer mogelijk dan vroeger, van krachtige hoorapparaten tot speciale oplossingen die geluid van de dove kant naar het goede oor sturen. De NKO-arts en audicien bekijken samen met jou wat past. Een audicien in je buurt vind je via de hoorcentragids.

Niet hetzelfde als langzaam achteruitgaan

Plotse doofheid staat los van het geleidelijke gehoorverlies dat bij het ouder worden hoort. Dat laatste ontwikkelt zich over jaren, treft beide oren en geeft je alle tijd om rustig een gehooronderzoek te plannen. De signalen daarvan herken je in het artikel over gehoorverlies herkennen.

De vuistregel om te onthouden is simpel. Gaat je gehoor traag en aan beide kanten achteruit: plan op je gemak een afspraak bij een audicien of NKO-arts. Valt een oor plots uit, in uren of dagen: laat alles staan en bel vandaag nog je huisarts. Het is een van de weinige momenten waarop haast bij een gehoorprobleem echt loont.